May 29, 2020
11:56 PM | 4:41 AM

प्रेम प्रस्ताव प्रशस्त आए, दलितसँगै विवाह गर्छु

  26th December 2018 मा प्रकाशित

सीता मिजार, केन्द्रीय सदस्य, नेपाल दलित संघ

नेपाल दलित संघकी केन्द्रीय सदस्य सीता मिजार पार्टीमा आरक्षण विडम्बना भएको बताउँछिन् । बढीमा दुईपटक अवसर पाएपछि मूलधारको राजनीतिमा होमिन यही आरक्षण अवरोध बन्ने गरेको बुझाई सीताको छ । उनलाई पार्टीले दुईपटक समानुपातिक सांसदको उम्मेदवार बनाएको थियो, तर सांसद बनाइएन । पार्टीमा दलितको अवस्था, उनको निजी राजनीतिक जीवन र आगामी राजनीतिक बाटोबारे सीतासँग कुमार राउतले गरेको कुराकानी ः

० जातीय संगठनबाट राजनीति गर्न सजिलो छ, हो ?
– पार्टीलाई आवश्यकता भएर नै संघ स्थापना भएको हो । हामीले संघमा राजनीति गर्नुभन्दा पनि पार्टीमा दलित समुदायको आकर्षण महत्वपूर्ण हो ।

० पार्टीमा प्रतिनिधित्व पाउन सजिलो होला नि ?
– सजिलोभन्दा पनि जिम्मेवारी बहन गर्नु महत्वपूर्ण हो । प्रतिनिधित्व सहजै भइहाल्छ, तर प्रतिनिधित्व हुनु मात्र ठूलो कुरा रहेन, दलित समुदायलाई पार्टीप्रति आकर्षण बढाउने जिम्मेवारी पनि त्यत्तिकै गहन छ ।

० संघमा पद सधैं ओगट्ने प्रवृत्ति छ नि ?
– त्यस्तो छैन, नेतृत्वमा कहिले पनि एकै व्यक्ति बसेका छैनन् । समय परिस्थितिअनुसार विधान परिमार्जन हुनुपर्ने हो, त्यो हुन नसकेको चाहिँ पक्कै हो ।

० के हुनुपर्ने थियो ?
– एउटा पदमा दुईपटकभन्दा बढी समय बस्न नपाउने व्यवस्था विधानमा गरियो भने नयाँ पुस्ताले अवसर पाउने थिए । यदि यस्तो व्यवस्था भए संघ मात्र होइन, आयोगलगायत अन्य विभिन्न क्षेत्रमा सबैले समान अवसर पाउने थिए । तर आरक्षणका नाममा पार्टीले नै हामीलाई दलित बनाइदिन्छ ।

० कसरी ?
– संघबाट एक वा दुईपटक अवसर पाएपछि म खुल्लाबाट प्रतिस्पर्धा गर्न योग्य भइसकेको हुन्छु । तर मलाई खुःलाबाट प्रतिस्पर्धा गर्न दिइँदैन । कोटाबाट लड भन्छन् ।

० जस्तो ?
– १३औं महाधिवेशनमा म खुल्ला महिलाबाट महासमितिमा फाइट गर्नेवाला थिएँ, तर दिइएन । दलित कोटामै सीमित गरियो । अन्ततः म दलितमै सीमित भएँ ।

० विद्रोह गर्न सक्नुभएन ?
– पार्टीको आन्तरिक प्रतिस्पर्धा हो, विद्रोह गर्नुभन्दा अग्रजको सल्लाह सुझावबाटै अघि बढ्न बुद्धिमानी सम्झें ।

० आरक्षण पनि विडम्बना पो रहेछ ?
– यसलाई विडम्बना नै भन्नुपर्छ । जति नै क्षमता वा दक्ष भए पनि अन्ततः हामीलाई आरक्षणमै धकेलिन्छ । मूलधारको राजनीतिबाट बाहिर राखिन्छ ।

० खुला प्रतिस्पर्धाबाट को दलित नेता बनेका छन् ?
– पहिलो कुरो त पार्टीले नै दलित नेतालाई दलितमै सीमित गर्न खोज्छ । केही माथि उठेका नेताहरूले खुल्लाबाट प्रतिस्पर्धा गर्ने हो भने नयाँ पुस्ताका लागि मार्गप्रशस्त हुन्छ । मार्गप्रशस्त भएपछि मात्र नेता जन्मिछन्, नयाँलाई आउन सहज हुन्छ ।

० खुल्लामा प्रतिस्पर्धा गर्न सकिन्छ ?
– पार्टीले चाहेको पदमा लड्न पाउनुपर्छ, जित्ने हार्ने कुरा आफूमा निर्भर रहन्छ । आरक्षणले कमजोर व्यक्तिलाई मात्र ठाउँ दिन्छ ।

० पदमा त सीमित व्यक्ति मात्र देखिन्छन् नि ?
– त्यस्तो लाग्दैन, सबै क्षेत्रबाट समेटिएका छन् भन्ने मलाई लाग्छ ।

० महासमिति बैठकबारे तपाईंको टिप्पणी ?
– महासमिति बैठक चार वर्षमा एकपटक गरिन्छ, जसले गर्दा पार्टीको आन्तरिक विषयमा राम्रोसँग छलफल हुन पाउँदैन । यो महासमिति बैठक वर्षमा एकपटक हुने व्यवस्था गर्नुपर्छ । वर्षमा एकपटक समीक्षा भयो भने संगठन मजबुत हुन्छ ।

० एउटा बैठक त भाँडभैलोजस्तो देखियो ?
– लामो समयपछि बैठक बोलाउँदा हुने यस्तै हो । विवादहरू थाती रहेका थिए, त्यसलाई परिमार्जन गर्नुपर्ने थियो । यसपटक विधान नै परिमार्जन गर्नुपर्ने भएकाले पनि केही विवाद देखिएको हो । आन्तरिक छलफलले पार्टी बलियो हुन्छ ।

० पदाधिकारी थप्ने विषयमा नि ?
– अग्रज नेतृत्वले तयार गरेको विधान हो, यसलाई नराम्रो भन्न सकिँदैन । यद्यपि यसको सबैभन्दा राम्रो पक्ष भनेको सबै पदाधिकारी निर्वाचित हुनु हो । यसले नेतामुखीभन्दा पनि पार्टीप्रति समर्पित व्यक्तिलाई नेतृत्वमा पु¥याउँछ ।

० के छुटाएजस्तो लाग्यो ?
– उमेरको समयसीमा पनि तोकिनुपथ्र्यो । ६५ वर्ष उमेर पुगेका नेताहरू सल्लाहकारको भूमिकामा बसेर युवा नेतृत्वलाई अघि सार्नुपथ्र्यो । विधानमा यो व्यवस्था भएको भए नेपाली कांग्रेसमा नयाँ ऊर्जा सञ्चार हुन्थ्यो ।

० कांग्रेसमा यस्ता कुरा सम्भव हुन्छ ?
– राजनीतिमा असम्भव भन्ने केही हुँदैन । पार्टी नेपाली जनताको लोकप्रिय राजनीतिक दल बनाउने हो भने पाका नेताको सल्लाहमा युवालाई मैदानमा पठाउनुपर्छ ।

० कांग्रेससँग कसरी जोडिनुभयो ?
– मामाघरको सम्पत्ति पाउन आमालाई पञ्चायतकालमा कांग्रेसले सहयोग गरेको रहेछ । त्यही पृष्ठभूमिमा म नेपाली कांगे्रससँग जोडिन पुगें । त्यसपछि विद्यार्थी हुँदै अहिले नेपाली कांग्रेसको भ्रातृसंस्थासँग आबद्ध छु ।

० विद्यार्थी राजनीतिमा स्थान पाउनुभएन ?
– स्थान नपाउने भन्ने कुरै हुँदैन । तर मैले दलितको इस्युमा बोल्नुपर्छ भन्ने लाग्यो । त्यसैले विद्यार्थीभन्दा पनि दलित संघको राजनीतिमा नजिक भएँ ।

० के–के जिम्मेवारी सम्हाल्नुभयो ?
– पिकेमा स्ववियु एकाइ सचिव, नुवाकोट जिल्ला सदस्य, क्षेत्रीय सदस्य भएर काम गरें । त्योभन्दा महत्वपूर्ण पार्टीका तत्कालीन सभापति स्वर्गीय गिरिजाप्रसाद कोइरालाको सचिवालयमा बसेर काम गरेको अनुभव छ ।

० राजनीति गर्ने सजिलै पाइयो ?
– सुरुका दिनमा धेरै अप्ठ्यारो भयो, समुदायका हिसाबले अब यो सड्ने भई भन्थे, तर अहिले राजनीति गर्न अवरोध भएको छैन ।

० कस्तो परिवार हो ?
– हाम्रो मध्यम परिवार हो, तीन दाजुभाइ र पाँच दिदीबहिनी हौं, म चाहिँ काइली हुँ । दिदीहरूले पढ्न पाउनुभएन, तर मलाई दाजुहरूले पढाउनुभयो । राजनीतिशास्त्रमा डिग्री सकेर अहिले एलएलबी पढ्दैछु ।

० अहिले चाहिँ के भन्छन् ?
– राम्रो भन्ने जमात अझ आउन बाँकी छ । भाषण चाहिँ राम्रो गर्छे भन्नेहरू चाहिँ भए ।

० विवाह गर्नुभयो ?
– छैन ।

० बेला नभएर हो ?
– त्यस्तो होइन, पहिला बाटो क्लियर गरेपछि विवाह गर्ने सोच बनाएकी छु । बाटो लगभग क्लियर भयो, अब विवाह गर्छु होला ।

० रिलेसनमा हुनुहुन्छ ?
– छैन, विवाहका लागि बाटो क्लियर भयो, पोजिसन स्पष्ट छ, प्रस्ताव आए विवाह हुन्छ ।

० कसले रोक्यो बाटो ?
– राजनीतिमा संलग्न छु । बीचमैमा विवाह भयो भने मेरो राजनीतिक यात्रा रोकिन्छ भन्ने डर थियो । दुईपटक सांसदको उम्मेदवार बने, मेरो राजनीतिले एउटा मोड लिइसक्यो, अब कसैले रोक्न सक्दैन भन्ने लाग्छ ।

० प्रेम प्रस्ताव आएनन् ?
– प्रशस्त आए, आफ्नै समुदायमा विवाह गर्छु भन्ने अडानमा छु ।

० के प्रस्ताव लिएर आउँछन् ?
– राजनीति बुझेको मान्छेसँग विवाह गर्नुहोस् भन्छन् । म उहाँहरूको कुरा पनि बुझ्छु ।

० कस्तो प्रस्ताव स्वीकार्य हुन्छ ?
– दृष्टिकोण स्पष्ट हुनुपर्छ, योग्य र मेहनती भए पुग्छ ।

प्रतिक्रिया