मन्जु गुरुङ पौरखी संस्थाकी अध्यक्ष हुन् । वैदेशिक रोजगारीका पीडित अथवा जानुअघि सचेत गराउने संस्था हो पौरखी । वैदेशिक रोजगारीमा जाँदा आपुूले भोगेको पीडा अरुले पनि भोग्न नपरोस् भनेर पौरखी संस्था खोलेको माजुको भनाइ छ । उनै माजुसँग कुमार राउतले गरेको पौरखी कुराकानी ः
० तरक्की गर्नुभयो भन्ने समाचार सार्वजनिक भएको थियो नि ?
- तरक्की गर्न बाँकी नै छ । विदेशबाट कमाएर ल्याएको पैसाले दस�बाह्रजनालाई रोजगारी दिएको छु । सामाजिक कार्य र व्यापारमा लागेकी छु । वैदेशिक रोजगारीलाई मर्यादित बनाउन लागेकी छु । साथीहरुले कसरी बुझे मलाई थाहा भएन ।
० वैदेशिक रोजगारमा जाने महिलालाई हेर्ने दृष्टिकोण कस्तो छ ?
- समाजले हेर्ने दृष्टिकोण सकारात्मक छैन । वैदेशिक रोजगारबाट फर्केकी महिला चोखी होली र भन्ने सोचाइ राख्छन् । बिगे्रका र घर छाडेका महिलामात्र वैदेशिक रोजगारमा जान्छन् भन्ने आमधारणा छ ।
० कस्ता हुन्छन् त ?
- उनीहरुले पनि हातखुट्टा चलाएर खान पाउनुपर्छ । उनीहरुले कमाएर ल्याएको रेमिट्यान्सले देश विकासमा महत्वपूर्ण योगदान दिएको हुन्छ । एउटी महिला आत्मनिर्भर भएपछि समाजमा त्यसको असर बेग्लै हुन्छ ।
० वैदेशिक रोजगारमा गएका महिलाको अवस्था कस्तो छ नि  ?
- वैदेशिक रोजगारमा जानुअघि अपनाउनुपर्ने प्रकि्रया अपनाएर गएकाहरुको राम्रै छ । वैदेशिक रोजगार रहर होइन बाध्यता हो । बाध्यता भयो भन्दैमा सबै कुरामा सम्झौता गर्नुपर्छ भन्ने हुँदैन । त्यसैले रोजगारीमा जानुअघि सबै कुराको राम्रो जानकारी राख्नुपर्छ ।
० विदेशमा कुमारी आमाहरु धेरै भए भन्ने समाचार आइरहेको छ नि ?
- यो निक्कै चुनौतीपूर्ण कुरो हो । श्रम विभागमा अभिलेख नभएकाहरु दलालको प्रलोभनमा परेर भारतको बाटो हुँदै रोजगारीमा गएकाहरुले यस्तो समस्या उत्पन्न गराएका हुन् ।
० कस्तो समस्या सामना गर्नुपर्छ ?
- दलालको माध्यमबाट वैदेशिक रोजगारमा गएका अधिकांशको भाग्यमा भर पर्छ । एक�दुई राम्रो ठाउँमा परे भने बेग्लै कुरो हो नत्र उनीहरु गएको भोलिपल्टदेखि नै सबै किसिमको िहंसा र शोषण सहनुपर्छ ।
० तपाईंको संस्थाले के गर्छ ?
- वैदेशिक रोजगारमा जान चाहनेहरुका लागि विभेदमुक्त हुनुपर्छ । प्रतिबन्ध समस्याको समाधान होइन । आधारभूत मानवअधिकारसहितको रोजगारी पाउन र वैदेशिक रोजगारबाट फर्केपछि उनीहरुले कमाएर ल्याएको पैसाको सही सदुपयोग होस् भन्ने जनचेतना जगाउने काम यो सस्थाले गर्छ ।
० के सहयोग गर्नुहुन्छ ?
- यतिबेला त्रिभुवन विश्वविद्यालयको समाजशास्त्र र आरडीका विद्यार्थीको अनुसन्धान गर्ने थलो पनि बनेको छ । हामी वैदेशिक रोजगारमा जान चाहने फर्केर आएका तथा पीडितलाई कानुनी सल्लाह सूचना शिक्षा र साचार जनचेतनामूलक रेडियो कार्यक्रम मनोपरामर्श सेवा पारिवारिक व्यवस्थापन र पीडितका लागि पुनस्र्थापनाको व्यवस्था गर्छाैं ।
० यो पारिवारिक व्यवस्थापन भनेको के हो  ?
- वैदेशिक रोजगारमा गएका पुरुषको फकर्ंदा श्रीमती अर्कैसँग गइसकेकी हुन्छे अथवा श्रीमती वैदेशिक रोजगारमा गएकी छे भने श्रीमान् अर्कै श्रीमती लिएर बसेको हुन्छ । परिवार बिचल्ली हुन्छ । यस्तो अवस्थामा वैदेशिक रोजगारमा जानुअघि हामी उहाँहरुलाई कमाएको पैसा कसरी सदुपयोग गर्ने घरपरिवार कसलाई जिम्मा लगाउने भन्नेबारे सल्लाह दिन्छौं ।
० कस्ता पीडित आउँछन् ?
- मानसिक र शारीरिक यातना पाएकाहरु आउँछन् । विशृंखलित मानसिक अवस्था भएकाहरु धेरै आउँछन् ।
० के गरिदिनुहुन्छ उनीहरुलाई ?
- पहिले उपचार गराउँछौं । त्यसपछि उनीहरुको आफन्तको जिम्मा लगाउँछौं ।
० महिनामा कति आउँछन् त्यस्ता ?
- धेरै छन् । यो जनवरी महिनामा नै तीन दर्जनजति पुगिसक्यो ।
० एउटा उदाहरण भनिदिनुहोस न ?
- यही साता आएकी एक महिला नेपाल आएको पाँच दिनसम्म कसैसँग बोलिनन् । मलाई नछो भन्दै बेलाबेलामा कहालिनेमात्र गर्थिन् । ठाउँ ठेगाना थाहा नभएपछि परिवारको जिम्मा दिन समस्या नै उत्पन्न भयो ।
० कति जिल्ला घुम्नु भएको छ ?
- पूर्व इलामदेखि रुपन्देहीसम्मका जिल्ला पुगेकी छु ।
० महिलाको अवस्था के पाउनुभयो ?
- समग्रमा महिला पीडित छन् । सबै कुरामा महिलालाई पछि धकेल्ने प्रयास गरिएको छ । तर पहिलेभन्दा केही सुधार हुँदै आएको छ ।
० केले गर्दा सुधार भयो ?
- समयसँगै नेपाली समाज पनि रुपान्तरण हुँदै आएको हो । विश्व नै एउटा ग्लोबल भिलेजका रुपमा विकसित भइरहेको अवस्था छ ।
० के गर्दा महिलाको अवस्था छिटो परिवर्तन हुन्छ ?
- नीति निर्माण तहमा महिलाको सहभागिता हुनुपर्छ । सहभागितामात्र होइन अर्थपूर्ण सहभागिता हुनुपर्छ । शिक्षा र जनचेतनाको अभिवृद्धि र महिलालाई आर्थिक पहुँचमा समेटिनुपर्छ ।
० शिक्षित परिवारमा महिला पीडित हुँदैनन् ?
- प्राध्यापकले श्रीमती मारेको समाचार आएको महिना दिन पनि भएको छैन । शिक्षित परिवारका सबै महिला पीडित हुँदैनन् भन्न सकिन्न । यो हाम्रो समाज नै पुरुषप्रधान हो । यो मानसिकता नहटेसम्म महिला जहिले पनि पीडित भइरहन्छे ।
० तपाईंले प्रगति कसरी गर्नुभयो  ?
- शिक्षित परिवार थियो । बुबा गाउँकै एसएलसी पास गर्ने पहिलो व्यक्ति हुनुहुन्थ्यो । माछापुच्छ्रेको काखमा जन्मंे बुबाले पोखरा ल्याएर पढाउनुभयो ।
० परिवारमा कति सदस्य ?
- तीन भाइ दुई बहिनी ।
० अरु के गर्छन् ?
- म मात्र नेपालमा अरु सबै विदेशमा छन् ।
० बुबा के गर्नुहुन्थ्यो ?
- पहिले दरबारमा रोयलगार्ड हुनुहुन्थ्यो । पछि मलेरिया उन्मूलनमा काम गर्नुभयो त्यसपछि अहेब भएर गाउँमै काम गर्नुभयो ।
० पढ्नलाई कस्तो अवस्था थियो  ?
- छोराछोरीको पढाइमा बुबाले निक्कै मेहनत गर्नुभयो । त्यसर्थ हामी आपुूलाई भाग्यमानी ठान्छौं ।
० पढाइ कस्तो थियो नि ?
- मेरो गाउँबाट एसएलसी पास गर्ने पहिलो महिला मै हुँ । पढाइका अलवा खेलकुद र अतिरिक्त कि्रयाकलापमा पनि म अघि नै थिएँ ।
० के खेल्नुहुन्थ्यो  ?
- भलिबल । धेरैपटक हामीले वीरेन्द्र शिल्ड जित्यौं ।
० विवाह कहिले गर्नुभयो  ?
- ०४६ सालतिर ।
० पे्रम विवाह हो ?
- होइन मागी विवाह नै हो । हाम्रो समुदायमा फुपूचेला मामाचेलाको हक लाग्छ हाम्रो पनि त्यही भएको हो ।
० विवाहअघि देखभेट भएको थियो  ?
- गज्जबले । सँगै खेल्थ्यौं एउटै थालमा खान्थ्यौं एउटै ओछ्यानमा सुत्थ्यौं ।
० आजकल झगडा पर्दैन  ?
- परिवारमा घरझगडा भएन भने त परिवारको रौनक नै हुँदैन नि ! तर जहिल्यै जित्छु म । झगडा भनेको पनि माया नै हो । घुर्की देखाउन पाइन्छ नि !
० झगडाको निहँ ?
- घरमा समय दिएन भनेर ।
० हो त ?
- अलि व्यस्त नै छु ।
० विवाहपछिको दिन नि  ?
- विवाह भएको पाँच महिनापछि श्रीमान् वैदेशिक रोजगारीका लागि जापान जानुभयो । पाँच वर्षपछि मात्र भेटें ।
० कति संघ�संस्थामा हुनुहुन्छ  ?
- सन् २००४ मा पोखरा लेडिज जेसिसबाट समाजसेवामा लाग्न थालें । त्यसपछि ज्योति पुनस्र्थापना केन्द्र नेपाल होटल व्यवसायी संघको सचिव र क्यारम एसियाको दुईपटक निर्वाचित कार्यकारी सदस्य भएँ ।
० गैरसरकारी संस्थालाई त डलर खेती पनि भन्छन् नि ?
- सबैलाई एउटै बास्केटमा राख्न मिल्दैन । हाम्रो संस्थालाई त्यस्तो आरोप लगाउन मिल्दैन । विदेशमा आफैले भोगेको पीडा अरुले भोग्न नपरोस् भनेर हामीले यस्तो संस्था खोलेका हौं । संगठित गर्न नै धेरै समय लाग्यो ।
० अरु के के गर्नुभयो  ?
- दोभाषेका रुपमा पनि काम गरें । म गुरुङ र अंगे्रजी भाषामा दख्खल राख्छु ।